Kostverlorenvaart

Fire + Ice muts van Bogner uit München Spironski vraagt zich af of de machine significant sneller opwarmt als je een theedoek om de E61 vouwt. Ik heb de zetgroep een muts opgedaan en de kast een das omgeslagen (wortel en bezem heb ik niet bij de hand) en klokslag half tien datalogger en machine aangezet. Exact drie kwartier later is-ie op 94º C, vijftien minuten eerder dan gisteren. Dus een muts heeft nut. Vooral in de winter kan het lekker zijn om na een goeie kop koffie met een voorverwarmde muts op de fiets te stappen. M'n plan was om gedisciplineerd een serie metingen te doen waarbij ik op elke tien minuten eerst een kopje van 120 ml flush, dan twintig seconden wacht (malen, tampen, voorverwarmd kopje legen en drogen) en vervolgens de koffie zet met daarbij het noteren van zet-tijdstip en uitloop-temperatuur. Maar ik krijg bezoek en dan loopt alles anders. Op dit moment zou ik nog geen koffiezaak moeten hebben want de aanloop zou alle metingen in het honderd laten lop...

"Tussendoor flushen [tijdens opwarmen] heeft volgens mij inderdaad geen zin," schrijft forumlid Spironsk i op forum Koffiepraat , "en je grafiek lijkt dat te bevestigen. De kop zal aanvankelijk dan wel iets heter worden, het water in de sifon is weer afgekoeld (en daarom ook in de boiler). Die instroom van koud water maakt vervolgens de warmtewinst weer ongedaan. Dat is in elk geval het patroon dat ik ook altijd zie op mijn Erics. Het is ook waarom je de machine eventjes moet laten herstellen als je een aantal kopjes achter elkaar hebt gezet." Een ander, SteefM , vraagt zich af of het op een eerder tijdstip van de opwarmcyclus wel wat zou uitmaken en ik heb deze meting gedaan terwijl ik op de tiende minuut, de dertiende en de zestiende telkens ongeveer 80 ml door de zetgroep liet weglopen (de machine en de datalogger zijn om 08:32 aangezet). Flushen lijkt het opwarmen niet te bespoedigen maar het opwarmen wordt er ook niet door gehinderd. Na 30 minuten ...

Machine en meters klaar, machine net aangezet Wat me vandaag heeft verrast is dat het langer duurt voor de machine echt helemaal warm is dan ik voorheen heb aangenomen. Ik dacht dat een half uur genoeg was maar dan is het hart van de E61 zetgroep er nog niet klaar voor. Flushen met heet water uit de boiler geeft wel even een tik omhoog maar als je de grafiek bekijkt lijkt dit voor het hele opwarmproces weinig uit te maken. Na de flush gaat de machine kalm door met opwarmen en na ongeveer een uur is het vrij stabiel 93,5º C. De stippellijn zit op 94º C Na een half uur (klik op de grafiek voor grotere versie) kan de zettemperatuur van 93º C bijna worden bereikt maar het houdt niet over. Na een uur gaat het prima. De uitloop heb ik ook gemeten maar niet genoteerd, doe ik binnenkort opnieuw. Een vriend die zijn Rocket aan een schakelklok heeft om in de ochtend bij het ontbijt lekkere koffie te kunnen zetten, moet de machine dus een uur voor het ontbijt in laten schakelen in pla...

E61 nog met originele inbus Peter van der Weerd heeft m'n espresso-thermometer blogs van de afgelopen weken gevolgd en vanmiddag had hij, na wat puzzelwerk eerder in de week, twee E61 thermokoppelstukken af. Het eerste model steviger en dikker dan het tweede type dat wat fijner is opgezet: Eerste koppelstuk (boven) met de kleinere nieuwe (onder) Basis is een stuk van een dunne pijp messing waar het 6mm dikke thermokoppel precies doorheen past. Aan de buitenkant heeft Peter er een schroefdraad ingesneden. Om te zien hoever de probe in de E61 zetgroep komt, demonteert Peter deze gedeeltelijk. Meteen een goede aanleiding alles goed te smeren en voor mij om te zien hoe dat in elkaar zit: bron:  http://www.home-barista.com/forums/userpix/269e61__std_2.jpg Daarna haalt Peter de inbus uit de 'neus' van de E61 en checkt of de door de fabrikant gebruikte schroefdraadlijmweg is. De dunne pijp moet voorzichtig in de bestaande schroefdraad worden ...

Idealiter is de koffie die uit de machine stroomt en in het kopje valt, ergens in de 30 seconden dat het zetten duurt even 92 raden Celsius. Het hoeft niet de hele tijd zo te zijn, "als de 92 maar even wordt aangetikt ," legde Peter van der Weerd me uit. Het 92 graden-niveau is op de grafiek hieronder een stippelijn:   Eerst getest of de het thermokoppel voldoende snel reageert op veranderingen: onder de theewater-uitgang gehouden. Springt in een seconde op en is daarna snel op temperatuur, lijkt het. Een close up:  Daarna een flush-and-go , kort heet water uit de zetgroep en meteen daarna een espresso zetten: Hierbij lijkt de temperatuur niet boven de 88,5 graad Celsius te komen. De koffie is intussen heet genoeg aan de lippen, smaakt lekker en ziet er niet verkeerd uit:  Voorlopig die paar extra graden Celsius er maar bij denken?

De meeste koffie wordt door vrouwen gezet maar zodra mannen zich ermee bemoeien wordt het bijna een wetenschap. Het koffiezetapparaat wordt een laboratorium, zoals de Siphon Brewing Apparatus van John Edgar Park. Prachtig vind ik dat en met die vliegeniersbril op doet hij me denken aan een aangenaam gekke professor die tot ik weet niet wat in staat is. Daar moet verrukkelijke koffie mee te maken zijn. In de tv-serie Breaking Bad komt op een gegeven moment ook een koffie-lab voorbij. Onderweg door Polen zag ik vorig jaar een winkel voor het zelf stoken van sterke drank. Erlenmeyers, distilleerbuizen en kolven. Spijt dat ik er geen glaswerk heb gekocht om thuis koffie mee te zetten. De keuken ombouwen tot een lab dat moet lijken op de werkplaats van Dr. Frankenstein, waar in dit geval koffiebonen worden geroosterd en waar Bunsen-branders het water warm houden. Er is al een begin. Een trolley met wat koffiezetapparaten die het midden houden tussen een robot en de stoommachine...